Tìm hiểu tập tính loài mối & cách diệt mối hiệu quả
Binh pháp tôn tử có câu, biết người, biết ta, trăm trận trăm th ắng. Đối với nghề diệt mối cũng vậy, không tìm hiểu và nắm vững về đời sống, tập tính sinh hoạt của loài mối thì khó mà đạt được hiệu quả toàn diện trong việc kiểm soát hoặc diệt trừ mối tận gốc.

Trong phạm vi bài viết này, Diệt mối Thành Công sẽ cùng các bạn tìm hiểu về loài mối nhằm giúp chúng ta có kiến thức cơ bản và hiểu biết tường tận hơn.

Mối có tên khoa học là Isoptera, là một nhóm côn trùng có tính "xã hội cao”, họ hàng gần với loài gián ăn gỗ (chi Cryptocercus) (Theo tài liệu nghiên cứu khoa học của một số nhà nghiên cứu trong vòng 120 năm trở lại đây). Ở Úc, mối còn có tên là "kiến trắng” mặc dù chúng chẳng có họ hàng gì với nhau. Gần đây một số nhà nghiên cứu đề xuất tên gọi mới cho loài mối là Termite thuộc bộ Blattodea, một bộ trong của loài gián, nhưng phần lớn các nhà nghiên cứu ủng hộ việc coi mối là nhóm côn trùng có tên khoa học là Isoptera là một nhóm trong bộ gián, nhằm bảo vệ việc phân loại trong nội bộ các loài mối.

Xã hội loài mối có sự phân giữa các đẳng cấp một cách hết sức rõ ràng gồm:  Mối chúa, Mối hậu,mối thợ, mối lính. Thức ăn của mối thường là chất cellulose có trong xác thực vật chết như gỗ, lá, đất hoặc phân động vật. Đa phần mối là động vật gây hại về kinh tế khi chúng phá hủy các công trình bằng gỗ như: các con đập, nhà cửa, tàu bè, …

Trên thế giới, mối có khoảng hơn 2700 loài, ở Việt Nam thường thấy các loại mối như: mối đất cánh đen, mối đất đài loan, mối nhà (copt-formosanus)…

                                           

                                                                       Mối ăn gỗ khô

Hàng năm, vào đầu mùa mưa – tháng 5 hoặc tháng 6 là mùa mối sinh sản, ta thường thấy sau những cơn mưa lớn đầu mùa, mối cánh từ trong tổ bay ra hàng đàn lớn, bay trong 1 thời gian rất ngắn, chúng rụng cánh và mối đực đi tìm mối cái để giao phối, khi gặp hoàn cảnh thích hợp, mối cố gắng làm tổ và sinh nở, thời gian sau khi làm tổ 10 ngày, mối bắt đầu đẻ trứng, khoảng 1 tháng sau thì ấu trùng mối ra đời, sau hai tháng, chúng lột xác và lớn lên, trở thành mối thợ và mối lính. Mối đực là mối chúa, chuyên giao phối, mối cái là mối hậu, chuyên đẻ trứng. Chúng chính là nguồn sinh sản tạo ra đàn mối mới.

Mối chúa - Mối hậu
                                      

                                                                      Mối chúa

Mối hậu có cơ quan sinh dục rất phát triển để đẻ trứng. Ở một số loài mối, mối hậu trưởng thành có bụng rất lớn, có thể sản xuất từ 20,000 – 30,000 quả trứng mỗi ngày. Cái bụng lớn làm kích thước của mối chúa tăng gấp nhiều lần so với mối thợ và mối lính (chiều dài mối chúa khoảng từ 12 – 15cm) nhằm giúp cho việc đẻ trứng, nhưng ngược lại làm giảm khả năng di chuyển tự do của mối hậu.

Sau khi giao phối, mối chúa chỉ phát triển hơn một chút so với ban đầu và tiếp tục giữ vai trò giao phối với mối hậu. (Một mối hậu có thể sống tới 45 năm). Khác với mối, kiến đực chết ngay sau khi giao phối với kiến chúa.

Mối thợ

Mối thợ thực hiện việc tìm kiếm thức ăn, xây dựng và bảo dưỡng tổ, làm đường, nuôi dưỡng các thành viên khác trong tổ,… chúng chiếm số đông trong đàn mối, khoảng 70 - 90%. Mối thợ có cơ thể nhỏ với các chi phát triển, chúng dùng bùn và thức ăn để xây tổ, có những loài mối xây tổ rất cao và chắc chắn. Việc quan sát 1 tổ mối cũng giúp ích khá nhiều trong thiết kế xây dựng cũng như tìm kiếm dấu vết quặng các loại kim loại và khoáng chất quý.

Mối lính

Mối lính có nhiệm vụ canh gác, trinh sát, bảo vệ tổ khỏi loài kiến ăn thịt và bảo vệ mối thợ khi đi kiếm ăn,… Mối lính có bộ phận đầu và hai hàm răng phát triển rắn chắc, khoẻ, đầu màu nâu hồng, có hạch độc, mỗi khi tấn công mối lính tiết ra chất sữa màu trắng có chất acid. Khi gặp biến động bất thường như tiếng động mạnh, sự thay đổi cường độ ánh sáng, mùi lạ hoặc đường mui bị phá vỡ…, Mối lính xông ra nơi có sự cố đồng thời báo động cho quần thể, một con báo động những con khác truyền tiếp tạo ra tiếng rào rào, đặc điểm này được lợi dụng phát hiện nơi tổ mối đang hoạt động.

                        

                                                                      Mối thợ

Mối và tác hại của chúng

Do cuộc sống bầy đàn với số lượng thành viên cực lớn, trên đường tìm kiếm và đến nguồn thức ăn là gỗ , mối có thể đục qua nhiều vật liệu khác nhau như mốp, cao su, vữa xây tường,…(trừ bê tông mác 8) gây hư hại nghiêm trọng đến công trình xây dựng, và kiến trúc, đặc biệt là thiết bị nội thất. Để chống lại sự xâm nhập và phá hoại của mối, không thể chỉ nhắm vào từng cá nhân đơn lẻ. Ngoài những biện pháp xử lý kiểm soát, diệt mối, người ta còn tìm nhiều biện pháp để tiêu diệt cả hệ thống tổ mối, với mục đích quan trọng nhất là phải diệt được mối Chúa.

Loài mối "gỗ khô" có thể phát hiện tổ một cách đơn giản, thông qua đặc điểm sinh sống đục gỗ thành các khe dích dắc, vừa khai thác thức ăn vừa làm nơi cư trú. Do tổ mối loài này hình thành từ bằng những hạt phân đùn ra ngoài như hạt cát nên chúng còn gọi là mối "đống cát". Diệt loại này chỉ cần dùng thuốc đặc trị mối tiêm trực tiếp vào tổ.

Các loài mối khác trong công trình trong đó có loài mối nhà (copt-formosanus), tổ phần lớn nằm dưới nền nhà hoặc trong ruột panen, tổ phụ có thể xuất hiện ở góc tường, trên trần nhà v.v… Để tìm được tổ các loài trên, người ta thường dùng các dụng cụ phức tạp như máy dò đồng vị phóng xạ, siêu âm, hoặc đo điện trở v.v... Để tiêu diệt tổ mối dạng này, người ta thường dùng phương pháp hóa sinh, phun thuốc vào mối thợ nhằm lây nhiễm độc hoặc các vi sinh có hại cho mối để tiêu diệt tổ mối và muối Chúa.

Phương pháp gồm 3 bước


Bước 1: đặt hộp nhử mối tại những nơi mối phá hại để dẫn dụ mối lên ăn thời gian nhử mối là 15 ngày

Bước 2: sau 15 ngày dẫn dụ đủ lượng mối lên ăn ta tiến hành phun thuốc dạng bột pmc90 vào những con mối lên ăn mồi,đặc biệt thuốc không làm mối chết ngay tại chỗ mà chúng sẽ mang thuốc đó về tổ gây dịch bệnh cho mối chúa và hệ thống mối ngầm tiêu diệt tận gốc tổ mối

Bước 3: sau 7 ngày phun thuốc kiểm tra những khu vực đặt thuốc sem mối đã về tổ hết chưa nếu không còn con mối nào là ta đã diệt được tận gốc tổ mối,ta tiến hành thu dọn những nơi đặt thuốc và phun dung dịch phòng chống mối